Czerniejewo


Do zabytków sakralnych miasta należy późnogotycki kościół parafialny z połowy XVI w. p.n.e. św. Jana Chrzciciela. Najstarszym zabytkiem w świątyni są drzwi z prezbiterium do zakrystii z 1594r. Obite są żelazną blachą, na których widnieje herb dawnych właścicieli miasta Górków. Najsłynniejszym obiektem Czerniejewa jest jednak barokowo-klasycystyczny zespół pałacowy i pałac zbudowany dla generała Jana Lipskiego, z II połowy XVIII w. oficyny, stajnie i wozownia z II połowy XVIII w., domy z XIX w. Przy pałacu park o pow. 13 ha w stylu angielskim, z licznymi stawami i starym drzewostanem. Od zachodu i południa Czerniejewo otaczają duże obszary leśne z utworzonymi na nich trzema rezerwatami przyrody ,,Bielawy”, ,,Wiązy w Nowym Lesie”, ,,Rezerwat Modrzewiowy” w Noskowie. Czerniejewski zespół pałacowy to jeden z najbardziej interesujących zabytków klasycystycznych Wielkopolski. Ulica Pałacowa doprowadzi nas do XVIII –wiecznej bramy wjazdowej. Zarząd nad obiektem sprawuje Ośrodek Usług Turystyczno – Łowieckich, który oprócz zwiedzania pałacu oferuje jazdę wierzchem w terenie i na ujeżdżalni, przejazdy bryczką, ogniska dla grup połączone z pieczeniem barana oraz bankiety i wynajem sali konferencyjnej w pałacowych wnętrzach.



Pawłowo

Kościół w Pawłowie

Najstarsza wzmianka pochodzi z 1239 roku. Stanowiła wówczas własność Izajasza i jego braci mikołajewiców, prawdo podobnie z rodu Dryów. W 1243 roku Przemysław i Bolesław pobożny uposażyli dobrami z Pawłowa klasztor i szpital Bożogrobowców w Gnieźnie. Własność ta została potwierdzona w 1280 roku przez Przemysława II. Przed 1357r. wiś należała do Kapituły gnieźnieńskiej, która wybudowała i wyposażyła tu kościół. W następnych stuleciach kościół uległ zniszczeniu. Na jego miejscu, dzięki staraniom Kanonika gnieźnieńskiego Krzysztofa Szembeka, w 1762r. wzniesiono kościół drewniany. W latach 1928 – 1932 dobudowano wieżę. Kościół w Pawłowie stoi do dnia dzisiejszego. W świątyni znajdują się trzy XVIII –wieczne ołtarze oraz późnogotycka płaskorzeźba przedstawiająca Rodzinę Najświętszej Marii Panny. We wsi znajduje się dwór z przełomu XIX i XX wieku.



Żydowo

Kościół w Żydowie

W Żydowie natrafiono na ślady kultury pomorskiej, rozwijającej się 550 lat p.n.e. Już w czasach wczesnośredniowiecznych rozwijało się tu osadnictwo, o czym świadczą pozostałości po czworobocznym grodzisku (lewy brzeg małej Wrześnicy, obok stacji PKP). W czasie budowy dworca kolejowego usunięto stary młyn. Najstarsza wzmianka pisana, dotycząca wsi, pochodzi z 1357r. Na przełomie XIV i XVw. wieś szlachecka należała do Zofi i Bieniaka, potem do rodu Porajów i Doliwów. W 1428 roku proboszcz kościoła w Kędzierzynie pobierał z Żydowa dziesięcinę. W 1520 roku proboszczem nowego kościoła był Ks. Stanisław z Kręciszek. Kościół uległ zniszczeniu. Z Żydowa pochodzi biskup Sufragan Sebastian Żydowski, pełniący te stanowisko w latach 1541 – 60 i jego brat Marcin Żydowski, kanonik gnieźnieński w latach 1552 – 1572. W latach 1752 – 1875 Żydowo posiadało prawa miejskie. W 1754r. Antoni P. Smoleński, wraz z żoną Ludwiką z Piekarskich, wybudowali drewniany kościół, który spłonął w 1811r. Na jego miejscu wzniesiono w 1845r. obecny, murowany, klasyczny kościół p.w.św. Stanisława. W 1920r. dobudowano dwie kaplice. W parku krajobrazowym znajduje się dwór z przełomu XVIII i XIX w. rozbudowany w XIX w. i w 1937r., oraz chałupa z początku XIX w. W pierwszych dniach II wojny światowej we wsi mieścił się punkt dowodzenia obrońców Żydowa.